अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् |
स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते || 15||
अनुद्वेग-करम्-दुःख का कारण न होना; वाक्यम्-शब्द; सत्यम्-सत्य; प्रिय-हितम्-लाभदायक; च-भी; यत्-जो; स्वाध्याय-अभ्यसनम्-वैदिक ग्रंथों का अनुवाचन; च-एव-उसी प्रकार से; वाक्-मयम्-वाणी की; तपः-तपस्या; उच्यते-कहा जाता है।
BG 17.15: ऐसे शब्द जो दुःख का कारण नहीं बनते, सच्चे, अहानिकर तथा हितकारी होते हैं। तथा वैदिक ग्रन्थों के स्वाध्याय को वाणी का तप कहा गया है।
अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् |
स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते || 15||
ऐसे शब्द जो दुःख का कारण नहीं बनते, सच्चे, अहानिकर तथा हितकारी होते हैं। तथा वैदिक ग्रन्थों के स्वाध्याय को …
Sign in to save your favorite verses.
Sign InStart your day with the timeless inspiring wisdom from the Holy Bhagavad Gita delivered straight to your email!
वाणी के तप का तात्पर्य उच्चारित किए जाने वाले वे शब्द हैं जो श्रोता के लिए सच्चे, अहानिकर, आनन्ददायक तथा हितकारी होते हैं। वैदिक मंत्रों का अनुवाचन करना भी वाणी के तप में सम्मिलित है। प्रजापति मनु ने लिखा है-
सत्यम् ब्रूयात् प्रियं ब्रूयान्न ब्रूयात् सत्यम् अप्रियम्।
प्रियं च नानृतं ब्रूयात् एष धर्मः सनातनः।।
(मनुस्मृति-4.138)
"सत्य को इस प्रकार से कहना चाहिए जिससे दूसरों को प्रसन्नता हो। सत्य को इस प्रकार नहीं बोलना चाहिए जिससे किसी अन्य का अहित हो। कभी भी असत्य नहीं बोलना चाहिए भले ही यह प्रिय ही क्यों न हो। यह नैतिकता और सनातन धर्म है।"